આંબામાં મોરની સંભાળ અને છંટકાવ સમયપત્રક: નવેમ્બરથી ફળ બેસવા સુધી વધુ મોર, સુરક્ષિત
કેસર માટે અવસ્થા પ્રમાણે આંબા મોર છંટકાવ સમયપત્રક: નવેમ્બરથી ફળ બેસવા સુધી શું કરવું, મધિયા અને ભૂકી છારાનો સમય, અને પેક્લોબ્યુટ્રાઝોલની હકીકત.

સાચી હકીકત
ડિસેમ્બરમાં એક ગ્લાસ વધારે પાણી તમને કેરીની આખી ઋતુ ગુમાવડાવી શકે છે. જે કેસર આંબાને શિયાળામાં પાણી અને નાઇટ્રોજન મળે, તે ઘણી વાર મોરને બદલે નવાં પાન કાઢે છે, અને આ નિર્ણય આવતા વર્ષ સુધી બદલાતો નથી.
આંબો એવી ડાળીઓ પર મોર લાવે છે જે છેલ્લી ઉતારણી પછી નીકળીને પાકી ગઈ હોય, એક સૂકા, ઠંડા ગાળા પછી. નવેમ્બરથી પિયત અને નાઇટ્રોજન રોકો, ઘેરાવો ખુલ્લો રાખો, અને મધિયા પર નજર રાખો. મોર નીકળે ત્યારે ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં તેને મધિયા અને ભૂકી છારાથી બચાવો. પૂરા મોર વખતે છંટકાવ ન કરો, જેથી મધમાખી અને માખીઓ પરાગનયન કરી શકે.
આંબો મોર લાવવાનું કેવી રીતે નક્કી કરે છે
મોર એવી ડાળીઓની ટોચે આવે છે જે ઉતારણી પછી નીકળી અને જેને પાકવાનો સમય મળ્યો, સામાન્ય રીતે કેટલાક મહિના. શિયાળામાં ઠંડી રાતો અને સૂકી જમીન નવાં પાનની વૃદ્ધિ રોકે છે અને એ પાકી ટોચોને મોર બનાવવાનો સંકેત આપે છે. જો આંબાને અત્યારે પાણી અને નાઇટ્રોજન મળે, તો તે ઘણી વાર મોરને બદલે નવાં પાન કાઢે છે, અને ઋતુ જતી રહે છે. એટલે જ મોરનું કામ ખરેખર ઉતારણી વખતે, જૂન અને જુલાઈની છટણી અને ખાતરથી શરૂ થાય છે, અને એટલે જ એક વર્ષના ભારે પાક પછી આવતા વર્ષે ઘણી વાર મોર ઓછો આવે છે. જુઓ આંબામાં એકાંતરે ફળ.
મહિને-મહિને, નવેમ્બરથી ફળ બેસવા સુધી
| ક્યારે | આંબો શું કરી રહ્યો છે | ખેડૂત શું કરે |
|---|---|---|
| નવેમ્બર | પાકી ડાળીઓ, નવી ફૂટ નહીં | પિયત બંધ કે ઓછું કરો. નાઇટ્રોજન નહીં. નીંદણ સાફ કરો. છાલ અને પાન પર મધિયા જુઓ. |
| ડિસેમ્બર | કળીઓ ફૂલે છે; દક્ષિણ ગુજરાતમાં મોર શરૂ થઈ શકે | ઘેરાવો ખોલવા ગીચ, એકબીજામાં ભરાયેલી ડાળીઓની હળવી છટણી કરો. જમીન સૂકી રાખો. નવા મોર પર મધિયા જુઓ. |
| મોર નીકળવો (ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી) | મોર બહાર નીકળે અને લાંબો થાય | ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં મધિયા અને ભૂકી છારા સામે પહેલું રક્ષણ. |
| આશરે 2 થી 3 અઠવાડિયાં પછી | મોર પૂરો વધ્યો, ફૂલ ખૂલવાની તૈયારીમાં | મધિયા કે ભૂકી છારો હોય તો બીજું રક્ષણ. |
| પૂરો મોર | ફૂલ ખૂલ્યાં | કોઈ છંટકાવ નહીં. મધમાખી અને માખીઓને કામ કરવા દો. |
| ફળ બેસવું (વટાણા જેવડાં) | નાનાં ફળ ટકે છે | હળવું, નિયમિત પિયત ફરી શરૂ કરો. મધિયા ફરી જુઓ. ફળ ખરવું જુઓ. |
સમય સ્થળ અને હવામાન સાથે બદલાય છે: દક્ષિણ ગુજરાતમાં ઘણી વાર સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ કરતાં વહેલો મોર આવે છે, અને ગરમ શિયાળો મોર મોડો લાવે છે.
આંબા મોર છંટકાવ સમયપત્રક, અવસ્થા પ્રમાણે
મોર લાવતો કોઈ જાદુઈ છંટકાવ નથી. દરેક અવસ્થાનું એક કામ છે, અને મોટા ભાગના બગીચાને ફક્ત બે-ત્રણ યોગ્ય સમયના છંટકાવ જોઈએ. નીચેના વિકલ્પો ભારત સરકારના આંબા માટેના સંકલિત જીવાત વ્યવસ્થાપન પેકેજમાં દર્શાવેલા છે.
| અવસ્થા | કામ | આંબા માટે દર્શાવેલા વિકલ્પો |
|---|---|---|
| નવેમ્બરથી ડિસેમ્બર, મોર પહેલાં | ડાળીઓ પકવવી, પાનની નવી ફૂટ રોકવી | સામાન્ય રીતે કોઈ છંટકાવની જરૂર નથી. ઝીંક કે બોરોન ફક્ત ત્યારે આપો જ્યારે પાન કે જમીન ચકાસણીમાં ઉણપ દેખાય (ઝીંક સલ્ફેટ, બોરેક્સ). |
| મોર નીકળવો | મધિયા અને ભૂકી છારાથી રક્ષણ | મધિયા: ઇમિડાક્લોપ્રિડ, બ્યુપ્રોફેઝિન, લેમ્બ્ડા-સાયહેલોથ્રિન કે ડેલ્ટામેથ્રિન; જૈવિક: બ્યુવેરિયા બેસિયાના કે મેટારહિઝિયમ એનિસોપ્લી. ભૂકી છારો: દ્રાવ્ય ગંધક, હેક્ઝાકોનાઝોલ, પેનકોનાઝોલ કે એઝોક્સીસ્ટ્રોબિન. |
| વાદળછાયો, ભેજવાળો કે ઝરમરવાળો ગાળો | મોરને બ્લોસમ બ્લાઇટ (કાલવ્રણ)થી બચાવવો | કોપર ઓક્સીક્લોરાઇડ કે એઝોક્સીસ્ટ્રોબિન. |
| 2 થી 3 અઠવાડિયાં પછી, ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં | બીજો રાઉન્ડ, ફક્ત ત્યારે જો મધિયા કે ભૂકી છારો હોય | પહેલા રાઉન્ડ કરતાં અલગ રાસાયણિક જૂથ વાપરો. |
| પૂરો મોર | પરાગનયન | કોઈ છંટકાવ નહીં. |
| વટાણા અવસ્થા | ફળ ટકાવવું, કાળી ટોચ રોકવી | IPM પેકેજ મુજબ વટાણા અવસ્થાએ બોરેક્સ; નિયમિત અંતરે પાણી. ફળ ખરતું રોકવાના કોઈ પણ વૃદ્ધિ નિયંત્રક પહેલાં તમારા KVKને પૂછો. |
અમે આ પાના પર ડોઝ છાપતા નથી. યોગ્ય ડોઝ ઉત્પાદનની તાકાત, તેના ફોર્મ્યુલેશન અને આંબાના કદ પર આધાર રાખે છે, અને ઇન્ટરનેટ પરથી નકલ કરેલા ડોઝ ઘણી વાર ખોટા હોય છે. તમે જે ઉત્પાદન ખરીદો, આંબા માટે નોંધાયેલું, તેના લેબલનો ડોઝ કે તમારી રાજ્ય કૃષિ યુનિવર્સિટીની ભલામણ વાપરો.
- વહેલી સવારે કે સાંજે છંટકાવ કરો, બપોરની ગરમીમાં ક્યારેય નહીં.
- એક ટાંકીમાં વધુમાં વધુ એક જંતુનાશક અને એક ફૂગનાશક ભેળવો, અને ફક્ત ત્યારે જો લેબલ કહે કે તે ભળે છે.
- રાઉન્ડ વચ્ચે રાસાયણિક જૂથ બદલો જેથી મધિયા અને ભૂકી છારામાં પ્રતિકાર ન આવે.
- આખા મોર અને ઘેરાવાની અંદર સુધી છંટકાવ પહોંચાડો; મધિયા અંદર છુપાય છે.
શું પોટેશિયમ નાઇટ્રેટ આંબામાં મોર વધારે છે?
પોટેશિયમ નાઇટ્રેટના છંટકાવ ગરમ ઉષ્ણકટિબંધીય આંબા વિસ્તારોમાં વધુ જાણીતા છે, જ્યાં શિયાળો મોર લાવવા જેટલો ઠંડો નથી હોતો. ગુજરાતમાં, જ્યાં શિયાળાની ઠંડી રાતો પહેલેથી આ કામ કરે છે, પરિણામ મિશ્ર છે, અને તે આંબા માટેના રાષ્ટ્રીય IPM પેકેજનો ભાગ નથી. તે કાચી ડાળીઓ પર મોર લાવી શકતું નથી. અજમાવવું હોય તો તમારી રાજ્ય યુનિવર્સિટીની ભલામણ અનુસરો, થોડા આંબા પર છાંટો, અને સરખામણી માટે થોડા છંટકાવ વગર રાખો.
આંબાના મધિયા (હોપર): મોર વખતે સૌથી મોટો ખતરો
- મધિયા નાનાં, ફાચર આકારનાં જીવડાં છે જે ડાળી ઠપકારતાં ચટાક અવાજ સાથે ઊછળે છે. તે મોરનો રસ ચૂસે છે, એટલે ફૂલ સુકાઈને ખરી પડે છે.
- તેમનો ચીકણો મધ જેવો સ્રાવ પાન અને મોર પર કાળી મેશ જેવી ફૂગ ઉગાડે છે.
- મોર નીકળે એ પહેલાં તે છાલની તિરાડો અને ગીચ ઘેરાવામાં છુપાય છે. ખુલ્લો ઘેરાવો અને સાફ બગીચો તેમને ઘટાડે છે.
- મોર નીકળે ત્યારે અને ફરી ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં, તમારી રાજ્ય યુનિવર્સિટીએ આંબા માટે ભલામણ કરેલા ઉત્પાદનથી, લેબલના ડોઝ પર રક્ષણ કરો. એક ટાંકીમાં ઘણાં રસાયણ ભેળવવાથી વધુ સારી અસર થતી નથી.
- જૈવિક વિકલ્પોમાં બ્યુવેરિયા બેસિયાના કે મેટારહિઝિયમ એનિસોપ્લી છે, જેમ આંબા માટેના સરકારી IPM પેકેજમાં દર્શાવ્યું છે.
મોર ઝડપથી તપાસવા માટે કેરી ખરવીમાં ખંખેરવાની કસોટી જુઓ.
આંબાના મોર પર ભૂકી છારો
- મોર, ફૂલ અને નાનાં ફળ પર સફેદ, પાઉડર જેવું પડ. અસરગ્રસ્ત ફૂલ સુકાઈને ખરી પડે છે.
- તે મોર વખતે ઝાકળ, ધુમ્મસ કે હળવા વરસાદવાળી ઠંડી રાતોમાં ફેલાય છે, બરાબર ગુજરાતના ઘણા શિયાળા જેવું હવામાન.
- મોર નીકળે ત્યારે, પડ દેખાય એ પહેલાં, સલ્ફર આધારિત કે આંબાના ભૂકી છારા માટે ભલામણ કરેલા બીજા ઉત્પાદનથી, લેબલના ડોઝ પર રક્ષણ કરો.
- વિકૃત અને ખરાબ રીતે ચેપવાળા મોર કાઢી નાખો; ફૂગ સુષુપ્ત કળીઓ અને જૂના ચેપવાળા ભાગોમાં ટકી રહે છે.
પેક્લોબ્યુટ્રાઝોલ: એક પ્રામાણિક નજર
પેક્લોબ્યુટ્રાઝોલ એક વૃદ્ધિ નિયંત્રક છે જે જમીનમાં અપાય છે જેથી પાનની વૃદ્ધિ ધીમી પડે અને આંબો જે વર્ષે આરામ કરત તે વર્ષે મોર આવે. ઘણા બગીચા તેનો ઉપયોગ કરે છે, અને તે કામ કરી શકે છે. પણ તે ટોનિક નથી, અને તંદુરસ્ત આંબાની જગ્યા લેતું નથી.
- તે જમીનમાં લાંબો સમય રહે છે. દર વર્ષે વારંવાર ભારે ઉપયોગથી અવશેષ જમા થઈ શકે છે.
- ખેડૂતો અને અભ્યાસો જણાવે છે કે વધુ પડતા ઉપયોગથી ખૂબ ઠાંસેલા મોર, ખૂબ ટૂંકી ડાળીઓ અને નાનાં પાન દેખાય છે, અને આંબા વર્ષો જતાં નબળા પડે છે.
- તે ફક્ત આંબાના ભંડારની દિશા બદલે છે. ઓછો ખોરાક પામેલો કે રોગથી ભરેલો આંબો મોર તો લાવશે, પછી ફળ ટકાવવામાં સંઘર્ષ કરશે.
- જો વાપરો, તો ડોઝ અને સમય માટે તમારી રાજ્ય યુનિવર્સિટીની ભલામણ અનુસરો, ડોઝ ઘેરાવાના કદ પરથી નક્કી કરો, અને નાના કે નબળા આંબા પર દર વર્ષે ઉપયોગ ન કરો.
મોર છીનવી લેતી ભૂલો
- નવેમ્બર અને ડિસેમ્બરમાં પિયત. આંબો મોરને બદલે પાન કાઢે છે.
- મોર પહેલાં યુરિયા કે બીજો નાઇટ્રોજન. એ જ પરિણામ.
- પૂરા મોરે છંટકાવ. તે પરાગનયન કરનારાઓને ભગાડે છે અને ફૂલ બાળી શકે છે.
- મધિયા બધે ફેલાય ત્યાં સુધી રાહ જોવી.
- શિયાળામાં ભારે છટણી. ભારે છટણી ઉતારણી પછી તરત થાય; શિયાળાની છટણી હળવી હોવી જોઈએ.
- નાના, છાંયામાં કે ગીચ આંબા પાસેથી પાકા, ખુલ્લા આંબા જેવા મોરની આશા રાખવી.
બાયોસ્ટિમ્યુલન્ટ ક્યાં કામ આવે
દરિયાઈ શેવાળ અને એમિનો એસિડ આધારિત ઉત્પાદનો મોર નીકળવા અને ફળ બેસવા વખતે આંબાને ઠંડી, ધુમ્મસ અને ગરમીના તણાવનો સામનો કરવામાં મદદ માટે અપાય છે. તે સારા પાણી, પોષણ અને રક્ષણ સાથે કામ કરે છે, તેમની જગ્યાએ નહીં. ઇમ્યુનિટી મેંગો સ્પેશિયલ આંબા માટે બનાવેલું છે; તમારા બગીચા માટે યોગ્ય અવસ્થા અમને પૂછો. પૂરી આંબા પાક માર્ગદર્શિકા પણ જુઓ.
સ્રોત
ગુજરાત બાયો ઓર્ગેનિક્સના સ્થાપક ગફાર લૈયા દ્વારા લખાયેલું, 2006થી ખેડૂતો સાથે કામ કરે છે. જમીન, હવામાન, પાક અને સંભાળ પ્રમાણે પરિણામ દરેક ખેતરમાં અલગ આવે છે. આ સાઇટ પરના ખેડૂતોના અનુભવો તેમના પોતાના છે, પરિણામનું વચન નથી.
પ્રશ્નો
આંબાના મોર માટે સૌથી સારો છંટકાવ કયો?
કોઈ એક સૌથી સારો છંટકાવ નથી. મોર નીકળે ત્યારે મધિયા અને ભૂકી છારાથી રક્ષણ કરો, જરૂર હોય તો ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં ફરી કરો, અને પૂરા મોરે છંટકાવ ન કરો. આંબા માટે નોંધાયેલાં ઉત્પાદનો, લેબલના ડોઝ પર વાપરો.
શું પોટેશિયમ નાઇટ્રેટનો છંટકાવ આંબામાં મોર વધારે છે?
તે ગરમ ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં વધુ જાણીતો છે. ગુજરાતના ઠંડા શિયાળામાં પરિણામ મિશ્ર છે. તે કાચી ડાળીઓ પર મોર લાવી શકતો નથી. પહેલાં થોડા આંબા પર અજમાવો.
શું મોર વખતે આંબા પર છંટકાવ કરી શકાય?
પૂરા મોરે નહીં. મોર નીકળે ત્યારે અને ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં છંટકાવ કરો. ખુલ્લાં ફૂલ પર છંટકાવ મધમાખી અને માખીઓને નુકસાન કરે છે અને ફૂલ બાળી શકે છે.
મારા આંબા પર મોર કેમ નથી આવતો?
સામાન્ય કારણો: બહુ મોડી નીકળેલી ડાળીઓ જે પાકી ન શકી, શિયાળામાં પાણી કે નાઇટ્રોજન, ગરમ શિયાળો, ગયા વર્ષનો ભારે પાક, કે નાનો, છાંયામાં કે ગીચ આંબો.
કેસર આંબામાં મોર કેવી રીતે વધારવો?
ઉતારણી પછી તરત આંબાની છટણી કરો અને ખાતર આપો જેથી નવી ડાળીઓ પાકે, પછી નવેમ્બરથી મોર નીકળે ત્યાં સુધી તેને સૂકો અને નાઇટ્રોજન વગર રાખો. પાકી ડાળીઓવાળો તંદુરસ્ત, તણાવ વગરનો આંબો સૌથી સારો મોર લાવે છે.
શું મોર પહેલાં આંબાને પિયત આપવું જોઈએ?
ના. આશરે નવેમ્બરથી મોર નીકળે ત્યાં સુધી પિયત રોકો. અત્યારનું પાણી મોરને બદલે નવાં પાન કાઢે છે. ફળ બેસે ત્યારથી હળવું પિયત ફરી શરૂ કરો.
મોર પહેલાં આંબા પર છંટકાવ ક્યારે કરવો?
મોર નીકળે ત્યારે, મધિયા અને ભૂકી છારા સામે, અને જરૂર હોય તો આશરે 2 થી 3 અઠવાડિયાં પછી ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં ફરી. પૂરા મોરે ક્યારેય નહીં.
મોર વખતે આંબાના મધિયા કેવી રીતે નિયંત્રિત કરવા?
ઘેરાવો ખુલ્લો અને બગીચો સાફ રાખો, મોર નીકળે ત્યારે અને ફૂલ ખૂલે એ પહેલાં ભલામણ કરેલા ઉત્પાદનથી મોર બચાવો, અને પૂરા મોરે છંટકાવ ન કરો.
આંબાના મોર પર સફેદ પાઉડર કેમ આવે છે?
ભૂકી છારો, એક ફૂગ જે ધુમ્મસ કે ઝાકળવાળી ઠંડી રાતોમાં ફેલાય છે. મોર નીકળે ત્યારે, પાઉડર દેખાય એ પહેલાં રક્ષણ કરો.
શું પેક્લોબ્યુટ્રાઝોલ આંબા માટે નુકસાનકારક છે?
ભલામણ કરેલા ડોઝ પર તે ખાલી વર્ષે આંબાને મોર લાવવામાં મદદ કરી શકે છે. દર વર્ષે વારંવાર ભારે ઉપયોગથી જમીનમાં અવશેષ રહી શકે અને આંબા નબળા પડી શકે. તે સારા ખાતર અને સંભાળની જગ્યા લેતું નથી.
મારો આંબો મોરને બદલે નવાં પાન કેમ આપે છે?
સામાન્ય રીતે શિયાળામાં પાણી, નાઇટ્રોજન કે ગરમ હવામાનને કારણે. તેનો અર્થ એ પણ હોઈ શકે કે ડાળીઓ મોર લાવવા માટે બહુ નવી હતી.
જુઓ: ખેતરમાંથી
અમારી YouTube ચેનલમાંથી. ખેડૂતો પોતાનાં ખેતર વિશે જાતે કહે છે; પરિણામ જમીન, હવામાન અને સંભાળ સાથે બદલાય છે.
તમારી પૂછપરછ મોકલો
તમારો પાક, સમસ્યા અને સ્થળ જણાવો. શક્ય હોય તો ફોટો પણ મોકલો. અમારી ટીમ WhatsApp પર જવાબ આપશે અથવા ફોન કરીને શું તપાસવું, કયું ઉત્પાદન યોગ્ય છે અને તમારી નજીક ક્યાં મળશે તેની માહિતી આપશે.