સજીવ ખેતી અને પ્રાકૃતિક ખેતી: ફરક, નિયમો અને તમારા માટે કઈ યોગ્ય
ભારતમાં સજીવ અને પ્રાકૃતિક ખેતીનો ફરક: કયા ઇનપુટ માન્ય છે, પ્રમાણપત્ર, રૂપાંતર સમયગાળો, બજાર, અને કેવી રીતે પસંદ કરવું.

સાચી હકીકત
સજીવ અને પ્રાકૃતિક ખેતી બંને રસાયણોને ના કહે છે, પણ બંને એક નથી. એક પ્રમાણિત ભાવનો વધારો અપાવી શકે; બીજીનું લક્ષ્ય ખરીદી ઘટાડવાનું છે. તમારા બજાર માટે ખોટી પસંદગી વર્ષોનું નુકસાન કરે છે.
બંને કૃત્રિમ રસાયણો ટાળે છે. સજીવ ખેતીમાં ખરીદેલા સજીવ ઇનપુટ જેવા કે કમ્પોસ્ટ, ખાતર, જૈવિક ખાતર અને માન્ય ઉત્પાદનો ચાલે છે, અને રૂપાંતર સમયગાળા પછી તેનું પ્રમાણપત્ર મળી શકે (નિકાસ માટે NPOP, ઘરેલુ બજાર માટે PGS-India). પ્રાકૃતિક ખેતી મુખ્યત્વે ખેતર પર બનેલા ઇનપુટ, જેમ કે છાણ અને ગૌમૂત્રની બનાવટો, આચ્છાદન અને મિશ્ર પાક પર આધાર રાખે છે, ઓછામાં ઓછા ખરીદેલા ઇનપુટ સાથે, અને સરકારના રાષ્ટ્રીય પ્રાકૃતિક ખેતી મિશન હેઠળ પ્રોત્સાહન મેળવે છે.
બાજુબાજુ સરખામણી
| સજીવ ખેતી | પ્રાકૃતિક ખેતી | |
|---|---|---|
| કૃત્રિમ ખાતર અને જંતુનાશક | માન્ય નથી | માન્ય નથી |
| ખરીદેલા ઇનપુટ | સજીવ ઉપયોગ માટે માન્ય હોય તો ચાલે: કમ્પોસ્ટ, ખાતર, જૈવિક ખાતર, જૈવિક જંતુનાશક | ઓછામાં ઓછા; મોટે ભાગે ખેતર પર બનેલા |
| સામાન્ય ઇનપુટ | કમ્પોસ્ટ, વર્મીકમ્પોસ્ટ, છાણિયું ખાતર, જૈવિક ખાતર, લીલો પડવાશ | જીવામૃત, બીજામૃત, આચ્છાદન, મિશ્ર પાક, દેશી ગાય આધારિત બનાવટો |
| પ્રમાણપત્ર | NPOP (ત્રીજો પક્ષ, નિકાસ માટે) કે PGS-India (જૂથ આધારિત, ઘરેલુ) | જરૂરી નથી; કેટલાંક રાજ્યો જૂથ માન્યતામાં મદદ કરે છે |
| રૂપાંતર સમયગાળો | પ્રમાણિત વેચાણ પહેલાં સામાન્ય રીતે ઋતુગત પાક માટે 2 વર્ષ અને બહુવર્ષાયુ પાક માટે 3 વર્ષ | કોઈ ઔપચારિક સમયગાળો નથી |
| બજાર | જ્યાં ખરીદદાર હોય, પ્રમાણિત સજીવ ભાવનો વધારો | મોટે ભાગે સ્થાનિક અને સીધું વેચાણ |
બંનેમાં શું સમાન છે
- જમીનનો સેન્દ્રિય પદાર્થ અને જમીનનું જીવન બનાવવું.
- આચ્છાદન અને જમીન ઢાંકેલી રાખવી.
- પાક ફેરબદલી, આંતરપાક અને કઠોળ.
- જૈવિક જીવાત વ્યવસ્થાપન.
- ધીરજ: પહેલી ઋતુઓમાં ઉત્પાદન ઘણી વાર ઘટે છે અને જમીન સુધરતાં પાછું આવે છે.
કેવી રીતે પસંદ કરવું
- જો તમે પ્રમાણિત ઉપજ વેચવા માગો, ખાસ કરીને નિકાસ માટે, તો સજીવ પસંદ કરો અને શરૂઆતથી પ્રમાણપત્રનું આયોજન કરો.
- જો તમે ઇનપુટ ખર્ચ ઘટાડીને સ્થાનિક વેચવા માગો, તો પ્રાકૃતિક ખેતીની પદ્ધતિઓ યોગ્ય થઈ શકે.
- ઘણા ખેડૂતો આખા ખેતરને બદલે એક પ્લોટથી શરૂઆત કરે છે, અને જે કામ કરે તેને વધારે છે.
- બંનેમાં, જે આપો અને જે ઉતારો તેનો રેકોર્ડ રાખો.
સંબંધિત
ઉત્પાદન ગુમાવ્યા વગર રાસાયણિક ખાતર ઘટાડો, કયાં જૈવિક ખાતર વાપરવાં અને જૈવિક જીવાત અને રોગ નિયંત્રણ.
સ્રોત
ગુજરાત બાયો ઓર્ગેનિક્સના સ્થાપક ગફાર લૈયા દ્વારા લખાયેલું, 2006થી ખેડૂતો સાથે કામ કરે છે. જમીન, હવામાન, પાક અને સંભાળ પ્રમાણે પરિણામ દરેક ખેતરમાં અલગ આવે છે. આ સાઇટ પરના ખેડૂતોના અનુભવો તેમના પોતાના છે, પરિણામનું વચન નથી.
પ્રશ્નો
સજીવ અને પ્રાકૃતિક ખેતીમાં શું ફરક છે?
સજીવ ખેતીમાં ખરીદેલા સજીવ ઇનપુટ ચાલે છે અને તેનું પ્રમાણપત્ર મળી શકે. પ્રાકૃતિક ખેતી મુખ્યત્વે ખેતર પર બનેલી બનાવટો અને આચ્છાદન પર, ઓછામાં ઓછા ખરીદેલા ઇનપુટ સાથે ચાલે છે, અને સામાન્ય રીતે પ્રમાણિત નથી હોતી.
શું પ્રાકૃતિક ખેતી અને ઝીરો બજેટ પ્રાકૃતિક ખેતી એક જ છે?
ભારતમાં પ્રાકૃતિક ખેતી એમાંથી વિકસી જેને ઝીરો બજેટ પ્રાકૃતિક ખેતી કહેવાતી. સરકાર હવે તેને રાષ્ટ્રીય પ્રાકૃતિક ખેતી મિશન હેઠળ પ્રોત્સાહન આપે છે.
સજીવ પ્રમાણપત્રમાં કેટલો સમય લાગે?
પ્રમાણિત સજીવ તરીકે વેચતા પહેલાં સામાન્ય રીતે ઋતુગત પાક માટે 2 વર્ષ અને બહુવર્ષાયુ પાક માટે 3 વર્ષનો રૂપાંતર સમયગાળો.
શું પ્રાકૃતિક ખેતીમાં જૈવિક ખાતર વાપરી શકાય?
પ્રાકૃતિક ખેતી ખરીદેલા ઇનપુટ ઓછામાં ઓછા રાખે છે, પણ બદલાવ દરમિયાન ઘણા ખેડૂતો જૈવિક ખાતર વાપરે છે. પ્રમાણિત સજીવ ખેતીમાં માન્ય જૈવિક ખાતર ચાલે છે.
તમારી પૂછપરછ મોકલો
તમારો પાક, સમસ્યા અને સ્થળ જણાવો. શક્ય હોય તો ફોટો પણ મોકલો. અમારી ટીમ WhatsApp પર જવાબ આપશે અથવા ફોન કરીને શું તપાસવું, કયું ઉત્પાદન યોગ્ય છે અને તમારી નજીક ક્યાં મળશે તેની માહિતી આપશે.