કાપણી પછી શેરડીના લામનું વ્યવસ્થાપન: પહેલા 45 દિવસ પાક નક્કી કરે છે
શેરડી કાપ્યા પછીનાં અઠવાડિયાંમાં શું કરવું જેથી લામ એકસરખો ફૂટે: જડિયાં છોલવાં, પાલો, ખાલા પૂરવા, જમીન પોચી કરવી, પાણી અને ખાતર.

સાચી હકીકત
લામ એ અત્યાર સુધીની સૌથી સસ્તી શેરડી છે: ન કટકા, ન રોપણી. પણ જડિયાંને તમારી બચતની પડી નથી. જડિયાં ઊંચાં રાખો, પાલો બાળો અને પિયત માટે એક મહિનો રાહ જુઓ, તો સસ્તો પાક નબળો પાક બની જાય છે.
સારો લામ કાપણી પછીનાં પહેલાં ચારથી છ અઠવાડિયાંમાં બને છે. જડિયાં જમીનની સપાટીએ કાપો, પાલો બાળવાને બદલે હાર વચ્ચે પાથરો, હારની બાજુની જમીન પોચી કરો, પિયત આપો, પહેલેથી ફૂટેલા રોપથી ખાલા વહેલા પૂરો, અને લામને રોપાણ પાક કરતાં થોડો વધુ નાઇટ્રોજન આપો.
લામ પાછળ કેમ રહી જાય છે
- ઊંચાં રાખેલાં જડિયાં ઉપરની આંખોમાંથી ફૂટે છે, જે નબળા, છીછરાં મૂળવાળા પીલા આપે છે જે પછી ઢળી પડે છે.
- રોપાણ પાકના ખાલા ખાલા જ રહે છે, અને દરેક લામ સાથે વધે છે.
- હાર વચ્ચેની જમીન વર્ષની અવરજવર અને કાપણી પછી કઠણ અને દબાયેલી હોય છે.
- બળેલો પાલો જમીનને ઉઘાડી, સૂકી અને સેન્દ્રિય પદાર્થની અછતવાળી છોડે છે.
- સૌથી ઠંડાં અઠવાડિયાંમાં કપાયેલી શેરડી ધીમે ફૂટે છે; આંખો ગરમીની રાહ જુએ છે.
છેલ્લી શેરડી કપાયા પછી તબક્કાવાર
| ક્યારે | કામ | કેવી રીતે |
|---|---|---|
| દિવસ 0 થી 3 | જડિયાં છોલવાં | જમીન ઉપર રહેલાં જડિયાં ધારદાર સાધનથી, જમીનની સપાટીએ કે સહેજ નીચે કાપો, જેથી નવા પીલા નીચેની આંખોમાંથી નીકળે. |
| દિવસ 0 થી 7 | પાલો, આગ નહીં | સૂકાં પાન હાર વચ્ચે આચ્છાદન તરીકે પાથરો. હાર પરથી ખસેડી દો જેથી પીલા દબાય નહીં. |
| અઠવાડિયું 1 | બાજુની જમીન પોચી કરવી (ઓફ-બારિંગ) | હળ કે કલ્ટિવેટરથી હારની બંને બાજુની જમીન પોચી કરો. તેનાથી જૂનાં મૂળ કપાય છે અને નવાં મૂળ તથા પાણીને રસ્તો મળે છે. |
| અઠવાડિયું 1 | પહેલું પિયત | છોલવા અને જમીન પોચી કર્યા પછી તરત પિયત આપો. કાપણી પછી સૂકી જમીન નબળી ફૂટનું સામાન્ય કારણ છે. |
| અઠવાડિયું 1 થી 2 | પાયાનું ખાતર | લામનો પાયાનો હપ્તો હારની નજીક આપો. લામને રોપાણ પાક કરતાં વધુ નાઇટ્રોજન જોઈએ. |
| અઠવાડિયું 3 થી 5 | ખાલા પૂરવા | હારમાં ફરો. આશરે 60 સેમીથી લાંબા ખાલા નર્સરી કે પોલીબેગના પહેલેથી ફૂટેલા રોપથી પૂરો, અને પાણી આપો. |
| દિવસ 45 પછી | બીજું ખાતર અને નીંદામણ | નાઇટ્રોજનનો બીજો હપ્તો અને નીંદામણ; પછી ફૂટની અવસ્થાની સામાન્ય સંભાળ લો. |
સમય સામાન્ય માર્ગદર્શન છે; ડોઝ માટે તમારી રાજ્ય યુનિવર્સિટી કે ખાંડ ફેક્ટરીની ભલામણ અનુસરો.
પાલો આગ કરતાં વધુ કીમતી કેમ છે
એક હેક્ટર શેરડી કેટલાય ટન સૂકો પાલો છોડે છે. બાળો તો એક કલાકમાં ખતમ. હાર વચ્ચે પાથરો તો તે ભેજ જાળવે છે, નીંદણ દબાવે છે, જમીનના જીવોનું રક્ષણ કરે છે, અને ધીમે ધીમે સેન્દ્રિય પદાર્થ પાછો આપે છે. ઘણા ખેડૂતો તેને પાલો કોહવાવતા કલ્ચર અને થોડા પાણીથી ઝડપથી કોહવાવે છે. જો થોડો પાલો કાઢવો જ પડે, તો બાકીનો ખેતરમાં ન બાળો.
લામને ખાતર
- લામ દબાયેલી જમીનમાં જૂના મૂળતંત્રમાંથી ઊગે છે, એટલે તેને રોપાણ પાક કરતાં વધુ નાઇટ્રોજન જોઈએ. તમારી રાજ્ય કે ફેક્ટરીની ભલામણમાં આપેલો લામનો ડોઝ અનુસરો.
- જમીન પોચી કર્યા પછી ખાતર હારની નજીક આપો, પાલા ઉપર નહીં.
- એસિટોબેક્ટર અને બીજા નાઇટ્રોજન સ્થિર કરતા બેક્ટેરિયા ખાતર સાથે લામના નાઇટ્રોજન પુરવઠામાં મદદ કરી શકે. જુઓ ઇમ્યુનિટી એસિટોબેક્ટર.
- સેન્દ્રિય પદાર્થ અને જીવંત જમીન જૂનાં જડિયાંને ફરી મૂળ પકડવામાં મદદ કરે છે. જુઓ ઇમ્યુનિટી શુગરકેન સ્પેશિયલ અને શેરડી પાક માર્ગદર્શિકા.
કેટલા લામ રાખવા
- લામ ત્યારે જ રાખો જ્યારે રોપાણ પાક તંદુરસ્ત હતો અને ખાલા ઓછા છે.
- જો હારનો આશરે પાંચમો ભાગ ખાલી હોય, કે રાતો સડો, સુકારો કે કાળી અંગારિયો ગંભીર હતો, તો ફરી રોપણી કરો.
- ગુજરાતમાં મોટા ભાગના ખેડૂતો એક કે બે લામ રાખે છે. દરેક લામ ઉગાડવામાં સસ્તો છે પણ સામાન્ય રીતે ઓછું ઉત્પાદન આપે છે, સિવાય કે સારું વ્યવસ્થાપન હોય.
સંબંધિત
શેરડીની ફૂટ કેવી રીતે વધારવી અને શેરડીનો નબળો ઉગાવો અને ખાલા.
સ્રોત
ગુજરાત બાયો ઓર્ગેનિક્સના સ્થાપક ગફાર લૈયા દ્વારા લખાયેલું, 2006થી ખેડૂતો સાથે કામ કરે છે. જમીન, હવામાન, પાક અને સંભાળ પ્રમાણે પરિણામ દરેક ખેતરમાં અલગ આવે છે. આ સાઇટ પરના ખેડૂતોના અનુભવો તેમના પોતાના છે, પરિણામનું વચન નથી.
પ્રશ્નો
લામ માટે શેરડી કાપ્યા પછી શું કરવું?
જડિયાં જમીનની સપાટીએ છોલો, પાલો હાર વચ્ચે પાથરો, હારની બાજુની જમીન પોચી કરો, પિયત આપો, લામનો પાયાનો હપ્તો આપો, અને આશરે એક મહિનામાં ખાલા પૂરો.
શું શેરડીનો પાલો બાળવો જોઈએ?
ના. તેને હાર વચ્ચે આચ્છાદન તરીકે પાથરો. તે ભેજ જાળવે છે, નીંદણ દબાવે છે અને સેન્દ્રિય પદાર્થ પાછો આપે છે. બાળવાથી તે વેડફાય છે અને જમીન ઉઘાડી રહે છે.
લામમાં ખાલા ક્યારે પૂરવા?
કાપણીનાં આશરે ત્રણથી પાંચ અઠવાડિયાંમાં, પહેલેથી ફૂટેલા રોપથી, જેથી તે લામ સાથે વધે.
શું લામને વધુ ખાતર જોઈએ?
તેને રોપાણ પાક કરતાં વધુ નાઇટ્રોજન જોઈએ, કારણ કે તે દબાયેલી જમીનમાં જૂના મૂળતંત્રમાંથી ઊગે છે. તમારી રાજ્ય કે ફેક્ટરીની ભલામણ અનુસરો.
મારો લામ બરાબર કેમ ફૂટતો નથી?
સામાન્ય કારણો છે ઊંચાં જડિયાં, કાપણી પછી સૂકી જમીન, કઠણ દબાયેલી જમીન, બળેલો પાલો, કાપણી વખતે ઠંડી, કે રોપાણ પાકના ખાલા.
જુઓ: ખેતરમાંથી
અમારી YouTube ચેનલમાંથી. ખેડૂતો પોતાનાં ખેતર વિશે જાતે કહે છે; પરિણામ જમીન, હવામાન અને સંભાળ સાથે બદલાય છે.
તમારી પૂછપરછ મોકલો
તમારો પાક, સમસ્યા અને સ્થળ જણાવો. શક્ય હોય તો ફોટો પણ મોકલો. અમારી ટીમ WhatsApp પર જવાબ આપશે અથવા ફોન કરીને શું તપાસવું, કયું ઉત્પાદન યોગ્ય છે અને તમારી નજીક ક્યાં મળશે તેની માહિતી આપશે.